اوردنچر و دنچرِ ثابت

 

روکش های  ایمپلنت که ظاهر خوبی دارند و حس خوبی به شخص می‏دهند

سال‏ها پیش، از دست دادن همه یا بیشتر دندان‏های طبیعی، بخش غیرقابل‏ اجتنابی از پیری در نظر گرفته می‏شد. پاسخ آن مشکل اساسا چیزی بود که پدر و مادرها و پدربزرگ‏ها و مادربزرگ‏ها استفاده کرده بودند و به کارشان آمده بود: مجموعه‏ای از دست دندانهای متحرک.

اما در دهه‏های اخیر، سیستم‏هایی با تکنولوژی بالا که برای جایگزینی دندان بر اساس ایمپلنت‏های دندانی ساخته شده‏اند که گزینه‏های بهتری را برای افرادی که دندان‏هایشان را از دست داده‏اند ارائه کردند. دو مورد از محبوب‏ترین گزینه‏های امروزی عبارتند از: اوردنچرهای حمایت شده به وسیله ایمپلنت و دنچرهای ثابت (غیرقابل برداشتن).

ایمپلنت‏ها قطعات کوچکِ پیچ-مانندی هستند که در یک جراحی خفیف بر روی استخوان فک قرار داده می‏شوند. آنها پایه محکمی را برای دندان‏های جایگزین شده فراهم می‏آورند. می‏توان از یک ایمپلنت به اضافه یک تاج پروتزی برای جایگزینی یک دندان استفاده کرد؛ دو یا چند ایمپلنت می‏توانند به همان شیوه پل یا بریج معمولی دندان‏ها از چندین دندان مجاور هم حمایت کنند. همچنین استفاده از تعدادی ایمپلنت برای جایگزینی تمامی دندان‏های ردیف بالا یا پایین دهان امکان‏پذیر است- همین وضعیت را می‏توان با یک دنچر معمولی برطرف کرد. اما یک دنیا تفاوت میان دست دندانهای متحرک و دندان‏های جایگزین حمایت شده با ایمپلنت وجود دارد.

دست دندانهای معمولی

در حالی که دنچرهای معمولی یکی از انتخاب‏های عملی هستند، اما دارای یک سری معایب هم هستند. عادت کردن به دنچرها نیازمند برخی تغییرات در سبک زندگی است: برای جلوگیری از مشکلات بهداشتی و بوی بد دهان می‏بایست دنچرها را به صورت روزانه جدا و تمیز کرد؛ همچنین گاهی اوقات دنچرها باعث مشکلاتی در صحبت کردن و غذا خوردن می‏شوند. به مرور زمان، کسانی که از دنچر استفاده می‏کنند عموما قسمت قابل ملاحظه‏ای از استخوان فک را از دست می‏دهند. این موضوع باعث می‏شود که دنچرها به مرور لق شوند و لزوم ردیف کردن مجدد و حتی جایگزینی آنها احساس شود. همچنین از بین رفتن قسمتی از استخوان فک در نتیجه استفاده از دست دندان های متحرک می‏تواند خطوط صورت را تغییر دهد و باعث شود فرد پیرتر از آن چیزی که هست به نظر برسد.

اخیرا اوردنچرها و دنچرهای ثابت حمایت شده با ایمپلنت به عنوان روش‏های جایگزین دنچرهای معمولی، محبوبیت زیادی را کسب کرده‏اند. این روش‏های جایگذاری دندان، نسبت به دنچرهای متحرک، دارای یک سری مزایا هستند: آنها می‏توانند از دست رفتن استخوان فک را متوقف کنند، توانایی خوردن و صحبت کردن به صورت مناسب را بازیابی کنند و همچنین به جوان‏سازی ظاهر کمک کنند. یک تفاوت عمده بین این دو سیستم این است که می‏توان اوردنچر را برای تمیز کردن از دهان خارج کرد، در حالی که دنچر ثابت یا فیکس شده به گونه‏ای طراحی شده است که به صورت دائمی در دهان شما بماند. چندین دلیل برای توصیه هر کدام از این سیستم‏ها بر اساس نیازهای خاص فرد وجود دارد. بیایید نگاه دقیق‏تری به گزینه‏های موجود و چگونگی کارکرد آنها بیاندازیم.

اوردنچرها

اوردنچر، همان طور که از نامش بر می‏آید، برای قرار گرفتن بر روی یک ساختار حمایت‏کننده طراحی شده است. که این ساختار حمایت کننده می‏تواند دندان‏های طبیعی باشد، اما غالبا از ایمپلنت‏های دندان استفاده می‏شود. در فک بالایی، ساختار حمایت‏کننده برای یک اوردنچر عموما یک فریم یا قاب فلزی است که به وسیله سه یا چند ایمپلنت محکم شده است. اگر در فک پایین باشد، تنها به دو ایمپلنت، بدون فریم نیاز خواهد بود. اوردنچر شامل تاج‏های پروتزی سفید-مرواریدی، به علاوه یک بافت لثه‏ای شبیه‏سازی شده است که غالبا از اکریلیک (پلاستیک) صورتی ساخته می‏شود. در ظاهر کلی، چندان تفاوتی با دنچر معمولی ندارد؛ در واقع، در بسیاری از موارد، دنچرهای معمولی را می‏توان به اوردنچرها تبدیل کرد.

عمده‏ترین ویژگی‏ای که اوردنچر را از یک دنچر معمولی مجزا می‏کند این است که اوردنچر به وسیله ایمپلنت‏های دندان تثبیت و تقویت می‏شود. از طرف دیگر، دنچر معمولی توسط مکش ایجاد شده به وسیله چسبیدن به بافت لثه در سر جای خود محکم می‏شود. گیره‏‏ها و اتصال‏دهنده‏های دیگر، اوردنچر را به صورت ایمن در دهان نگه می‏دارند و مانع از حرکت اضافی آن می‏شوند؛ با این وجود این امکان وجود دارد که اوردنچر را برای تمیزکاری روزانه یا تعمیرهای گاه‏به‏گاه به سادگی از فریم جدا کنیم.

دنچرهای ثابت

یک دنچر ثابت حمایت شده به وسیله ایمپلنت همچنین شامل تاج‏های پروتزی است و دارای بافت لثه‏ای شبیه‏سازی شده نیز می‏باشد. اما بر خلاف اوردنچر، نمی‏توان این قطعه را در خانه از دهان خارج کرد، زیرا دندان‏پزشک، آن را سر جای خود ثابت کرده است. اتصال محکم آن به ایمپلنت‏ها، یک حمایت مستحکم را برای دنچر ثابت به وجود می‏آورد که با دندان طبیعی قابل مقایسه است. برای تمیز کردن جدا نمی‏شود؛ در عوض، همانند دندان‏های طبیعی، می‏توانید آنها را به صورت روزانه مسواک بزنید یا نخ دندان بکشید. با این وجود، یک دنچر ثابت برای اینکه عملکرد مناسبی داشته باشد به حداقل چهار تا شش ایمپلنت نیاز دارد که تمامی آنها می‏بایست در استخوان مناسب و باکیفیت جایگذاری شوند. این موارد باعث پیچیدگی و هزینه بیشتر برای این سیستم می‏شوند.

شباهت‏ها و تفاوت‏ها

برخی از دیگر تفاوت‏های عمده میان این دو سیستم، شامل تعداد ایمپلنت‏های مورد نیاز برای حمایت از دندان‏های جایگذاری شده و چگونگی تمیز کردن آنها در خانه می‏باشد. این فاکتورها هنگامی حائز اهمیت هستند که ما بررسی کنیم کدام یک از این سیستم‏ها بیشترین تناسب را با وضعیت منحصر به‏ فرد یک شخص دارد.

یکی از فاکتورهای تعیین‏کننده می‏تواند این موضوع باشد که آیا شخص قبلا برای یک مدت زمان خاص از دنچرهای معمولی استفاده کرده است یا خیر. در این موقعیت، ممکن است بخش قابل ملاحظه‏ای از استخوان از دست رفته باشد و این غالبا بدان معناست که گونه‏ها و لب‏ها برای اینکه گود و افتاده به نظر نرسند باید بیشتر محافظت شوند. افزودن ضخامت به دنچر می‏تواند به جبران ساختار از دست‏رفته استخوان کمک کند. اما زمانی که این کار با یک دنچر ثابت انجام می‏شود، ماده ضخیم‏تر گاهی اوقات منجر به یک مشکل بهداشتی دهان و دندان می‏شود. در حالی که تمیز کردن زیر یک دنچر ثابت به طور حتم امکان‏پذیر است، اما گاهی اوقات انجام موفقیت‏آمیز این کار بسیار چالش‏برانگیز است. در غیاب تمیزکاری‏های منظم و موثر، بیماری پریودنتال یا عوامل دیگر می‏توانند باعث بروز مشکلاتی در دهان شوند.

از طرف دیگر، یک اوردنچر جداشونده، رعایت بهداشت دهان و دندان را راحت می‏کند: هم دنچر و هم لثه‏ها برای تمیز کردن در دسترسی کامل قرار دارند. یک موضوع دیگر این است که شخصی که برای مدت طولانی از دنچر استفاده کرده است، به جدا کردن پروتز از دهان (برای تمیزکاری) عادت کرده است. برای بسیاری، این موضوع به چنان عادتی تبدیل شده است که داشتن دنچر ثابت می‏تواند برای آنها باعث ایجاد نگرانی در رابطه با تمیزکاری مناسب شود. همچنین استفاده‏کنندگان از دنچر به اندکی حرکت آزاد در دندان جایگزین شده عادت دارند، که این یکی از ویژگی‏های اوردنچرها است.

به هر حال، کسی که به تازگی از دنچر استفاده می‏کند ممکن است تجربه‏ای برعکس داشته باشد: دنچرهای ثابت که به صورت مستحکمی به فک متصل شده‏اند بیشتر احساسی شبیه به دندان‏های طبیعی را به شخص می‏دهند؛ اوردنچرها در حین جویدن یا صحبت کردن، دستخوش جابجایی‏های کوچکی می‏شوند که ممکن است عادت کردن به آن اندکی زمان ببرد؛ و همانند دندان‏های طبیعی، دنچرهای ثابت برای تمیزکاری جدا نمی‏شوند.

فک بالا در مقابل فک پایین

یک فاکتور دیگر که باید در نظر گرفته شود این است که فک پایین و یا فک بالا نیازمند دندان‏های جایگزین است. به طور کلی، به منظور حصول حمایت مناسب، هم سیستم ثابت و هم سیستم جداشدنی حداقل به چهار ایمپلنت در فک بالا نیاز دارند. اما تجربه عملی نشان می‏دهد که نگاه داشتن یک اوردنچر در فک پایین ممکن است تنها دو ایمپلنت نیاز داشته باشد. در نتیجه، هزینه یک اوردنچر در فک پایین ممکن است بسیار کمتر از هزینه یک دنچر ثابت در همان فک باشد. به هر حال در فک بالا، نیاز به قرار دادن چندین ایمپلنت عموما بدان معناست که اختلاف هزینه در این دو روش ترمیمی حداقل خواهد بود.

زمانی که هزینه تبدیل به یک فاکتور تعیین‏کننده می‏شود، فک پایین یک مزیت دیگر را از خود نشان می‏دهد: غالبا امکان شروع با یک اوردنچر کم-هزینه و سپس جابه جایی به یک سیستم ثابت وجود دارد. با استفاده از سی‏تی‏اسکن‏ دهان بیمار و سیستم‏ تصویربرداری کامپیوتری با تکنولوژی بالا، دندان‏پزشکان می‏توانند موقعیت بهینه ایمپلنت‏ها  را برای یک سیستم ثابت طرح‏ریزی کنند. سپس ما می‏توانیم دو مورد از آن ایمپلنت‏ها را برای شروع جایگذاری کنیم – که برای حمایت از اوردنچر کافی است. بعدا می‏توان ایمپلنت‏های دیگر را جایگذاری کرد و به یک دنچر ثابت جابه‏جا شد.

کدام گزینه برای شما مناسب است؟

هنگامی که بحث انتخاب بین اوردنچر یا دنچرهای ثابت مطرح می‏شود، غالبا ضروری است که یک توازن بین نیازهای عملی، کارکردی و زیبایی‏شناسی برقرار کنیم. برای مثال با یک دنچر ثابت، می‏بایست موارد مثبت بهبود عملکرد را در مقابل مشکلات احتمالی برای تمیزکاری در خانه بسنجیم. در جایی که مقدار قابل ملاحظه‏ای از استخوان فک از دست رفته است، ممکن است پی ببریم که اگر با یک دنچر ثابت حمایت بیشتری از ویژگی‏های صورت به عمل بیاوریم، در عوض حفظ بهداشت مناسب دهان و دندان در نتیجه محل و اندازه دنچر برای ما دشوار می‏شود.

ما همچنین نیازها و خواسته‏های هر شخص را برای دندان‏های جدید در نظر می‏گیریم:

آیا آنها از داشتن دندان‏های جداشونده خجالت می‏کشند – یا تنها دنبال راهی برای جویدن بهتر هستند؟

آیا آنها اشخاص جوانی هستند که دنبال جایگزین کردن دندان‏هایشان برای بلندمدت هستند، یا اینکه مدت‏هاست از دنچر استفاده می‏کنند؟

آیا آنها می‏توانند یک بهداشت دهانی مناسب را اجرا کنند و/یا می‏توانند مانع از شکستن یک اوردنچر جداشدنی شوند؟ و البته هزینه کلی درمان آنها چقدر می‏شود؟

اگر در حال بررسی یکی از جایگزین‏های مدرن دنچر هستید، مشورت کردن با یکی از حرفه‏ای‏های حوزه دندان در مورد وضعیتتان بسیار مهم است. ما می‏توانیم اطلاعاتی که نیاز دارید را برای شما فراهم کنیم، تجربه عملی‏ خودمان را با شما به اشتراک بگذاریم و به شما کمک کنیم مناسب‏ترین گزینه را برای خود انتخاب کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *